Dolar Çıldırdı

[Edelweiss]

Birçoğumuz için buz gibi bir bardak suyun yerini hiçbir şey tutamaz, hele ki bir de yaz sıcakları kapıdayken. Bazılarımız içme suyunu musluktan temin ederken, bazılarımız buna ciddi paralar vermek zorundadır (ABD’de yıllık kabaca 100 milyar dolar şişe suya harcanıyor).

Hem kişi bazında ödenen miktarın çok yüksek olmamasından dolayı, hem de şişelenmiş suyun kalitesinin bu ücrete değeceğini düşünüyor olabileceğinizden, şişe su içiyor olma ihtimaliniz çok yüksek. Ancak işin aslına bakarsak, yanılıyorsunuz. Amerika’daki eyaletlerin büyük çoğunluğu için, sağlık ve besin kalitesi açısından çeşme suyu ve şişe su arasında hiçbir fark yok. Hatta ve hatta, çeşme suyu hakkında daha fazla çalışma yapıldıkça, şişe suya göre daha sağlıklı olduğu görülüyor.

Tabii bu konuda da bazı istisnalar var: Örneğin kendi bireysel kuyusundan su ihtiyacını karşılayan insanlar ya da fazla denetlenmeyen kamu kaynakları gibi.

Yani bu yazımızda, içtiğimiz su hakkında bilmediğimiz şeyleri öğrenerek, her ne kadar yukarıdaki gibi istisnalar olsa da, neden şişelenmiş suya para vermenin anlamsız olduğundan bahsedeceğiz.

Şişelenmiş suyun tarihi 1700‘lere kadar uzanıyor. 1760’larda Jackson’s Spa isimli şirket, tedavi için kullanmak amacıyla şişelenmiş maden suyu satarak, belgelenmiş ilk şişe suyunu satıyor.

Amerika’da yaşayan insanlar, toplamda 48.5 milyar litrelik yıllık tüketim ile diğer ülkelere oranla çok daha fazla şişe su tüketiyor. Tüm dünya geneline baktığımızda da, her yıl şişelenmiş su kullanımının %10 arttığını görüyoruz.

“ŞİŞELENMİŞ SU İÇECEK PAZARINI OLDUKÇA ETKİLİ ŞEKİLDE YENİDEN ŞEKİLLENDİRDİ.”

Beverage Marketing’in Başkanı ve CEO’su Micheal C. Bellas, verdiği röportajda durumun ciddiyetine değiniyor.

Yaptığımız şey ucuz bir şey değil. Şişelenmiş suyun masrafı, musluk suyunun tam 300 katı. Ödenen paraların küçük şişeler için olmasından dolayı, yapılan bazı çalışmalar masrafların çok çok daha fazla olabileceğini söylüyor.

LIFE WTR 2

Tabii bu sektörün içindeki üreticiler, şişelenmiş suyun ne kadar kazançlı olabileceğini biliyorlar. Coca Cola‘dan Pepsi‘ye kadar bir çok şirket şişelenmiş su hakkında yatırımlar yapıyor. Yakın zamanda Pepsi, ürettiği şişe su markası “Life WTR“ı, Amerika’daki en pahallı promosyon ürünlerinden biri olan Super Bowl reklamı ile tanıttı.

Şişe su hakkındaki diğer bir bilinmeyen bilgi ise; şişenizdeki su, musluğunuzdaki sudan daha sağlıklı değil. Hatta, yayınlanan son çalışmalara göre, şişe su firmalarının yarısı sularını musluk suyu ile doldurmakta. Çünkü Amerika perspektifinde konuşacak olursak, çeşme suları şişelenmiş sulardan daha sık içerik ve kalite kontrolünden geçmekte. Ancak tüm bunları söylerken, yaşadığınız bölgenin de içtiğiniz suya olan etkisini tekrar dile getirmek gerek. Ayrıca eğer suyunuzu kendi kuyunuzdan sağlıyorsanız, içtiğiniz suyun güvenliği tamamen sizin sorumluluğunuzda.

Şişelenmiş suya olan ilginin artışının temel sebebinin, musluklardan akan suyun saflığından endişelenilmesi olduğu düşünülüyor. Yapılan son anketler gösteriyor ki, Amerikalıların %63‘ü içtikleri suyun kirliliğinden çok fazla endişe duyuyor.

Tat konusunda bir karşılaştırma yapacak olursak, bir çoğumuz musluk suyu ve şişe suyu arasındaki farkı söyleyemez bile! Boston Üniversitesinde yapılan bir çalışmada, test cihazlarının yalnızca üçte biri çeşme suyu ile içme suyunun tadını ayırabildi.

Şişe su üretimindeki diğer bir önemli nokta ise, üretimin çok fazla kaynak gerektiren zorlu bir süreç olması. Environmental Research Letters isimli dergide yayınlanan makalede, 2007 yılında Amerika’da üretilen şişe su sayısının karşılığı olarak, neredeyse 32-54 milyon varil petrol kullanıldığı yazıyor.

Ayrıca şişe su yaparken doldurulandan daha fazla suya ihtiyaç duyulmakta. Örneğin, Uluslararası Şişelenmiş Su Birliğinin yaptığı çalışmalara göre, Kuzey Amerika’daki şişe su şirketleri, 1 litre şişe su üretirken 1,39 litre su kullanmakta.

Yani, bir dahaki sefere şişe su alırken 2 kere düşünün. Musluk suyunun temiz olup olmadığını öğrenip, belki de şişelerimizdeki sudan daha temiz bir su içebilirsiniz.

Çeviren: Ege Can Karanfil

referans metin

[Muhtaradana]

@Edelweiss aslında biz Adanada musluk suyu içeriz suyumuz temizdir hatta oyun oynarken mahalledeki amcaların teyzelerin limon ağacını veya bahçesindeki ektikleri çiçekleri sularken kullandıkları bahçe hortumlarına az "ağzımızı dayamadık" (neden böyle söylenir bilmem ama bu şekilde söyleniyor 🤣)

Ama şimdi İstanbuldayım ve çeşme suyunu kesinlikle kullanmıyorum, daha sağlıklı olduğunu düşündüğüm için bpa sız damacana "kuzeyden " markasını tercih ediyoruz, hem içimi rahat hem damacanasının inceliğinden, şeffaflığndan dolayı diğer mavi damacanalar gibi yüzlerce kez kullanılmadığını biliyorum, (kullanılamaz zaten bpa sız damacanalar çok dayanıklı değil, çok yıpranır)

Evet konumuza gelirsek bu hazır su kullanımından kopamadığımız aşikar, şimdi ise ne zaman adana ya gitsem o çocukluğumun doya doya içtiğim çeşme suyu beni hasta ediyor kesin sindirim yolu ile ilgili bir sıkıntı yaşıyorum, ailem ve herkes o suyu içiyor kimse hasta değil ama biz içince hasta

Şimdi soruyorum sorun nerde çeşme suyunda mi? bizim bağımlısı olduğumuz ve İstanbul da mecbur kaldığımız şişelenmiş suda mı? 😀

Ayrıca Amerika meselesine gelirsek benim gözlemlediğim altyapı çok eskiye dayanıyor bu çeşme suyu ile ilgili araştırmalar detaylandırılmış mı?

Hangi eyalette şişelenmiş sudan daha sağlıklıymış

Daha dün tlc de müstakil ev su bağlantısında kurşun boru kullanıldığını gördüm, bu kurşunlu su boruları insan sağlığı için çok tehlikeli hatta bebek ölümlerinin sebepleri olarak gösterilmektedir

Peki Amerika da kurşunlu su borularının yerine ne kullanılıyor?
hem instagramda takip ettiğim bir tesisatçı sayesinde bildiğim hemde dünkü tlc deki proğramdan gördüğüm bakır boruların kurşunlu boruların yerine kullanıldığı, peki bakır boru ne kadar sağlıklı
Sağlıklı değil tabi, içme suyunun bir kaç saat bakırlı boru içerisinde durması bakırın suya geçmesine sebep oluyor(buna çözüm olarak suyu biraz akıtarak bakırsız suyun musluğa gelmesi sağlanabilir, tabi ana şebeke sağlıklı bir malzemeden yapılmadıysa buda çare olmaz)

Amerika'da beni şaşırtan olay hem altyapının uzun süredir bakımsız kalması hemde sağlıklı malzemeden yapılmamış olması, bir ara sanırım evleri boyamak için kurşunlu boya bile kullanılmış, hatta bazı bölgelerde evlerin kurşundan arındırılmış haritaları bile varmış

Amerika'da acilen altyapı yol işlerine ciddi bir yatırım yapılmalı, maalesef bu sorun Avrupa birliğinin lokomotifi Almanyada bile var sanırım, bir belgeselde Almanya'daki otoyolların bakımsızlığından bahsediliyordu(eskisi gibi altyapıya yatırım yapmaktan sakınılan bir dönem yaşıyoruz)

Peki Amerika da böyle iken Türkiye de içme sularında son durum nedir, işim gereği altyapı ile ilgili biraz merakım ve görmüşlüğüm olduğu için biraz bahsedebilirim sanırım, umarım yanlış bilgi vermem

Türkiyede ve KKTC 'de durum ise
arıtılan su, yüksek basınçlara mukavemeti yüksek büyük çelik borularla şehre ulaştırılır, bu aşamadan sonra dağıtım hdpe boru (en sevdiğim boru tipidir genellikle siyah renkte olur üzerinde paralel ilerleyen mavi bir şeridi olur, esnek ve mukavemetli bir borudur) dediğimiz borulara mahalle aralarına dağıtılır, burada abonelere 32 lik hdpe borularla veya kalvanizli borularla yada beyaz pvc borularla dağıtım yapılır
Bu dağıtım sisteminde bir sıkıntı görmüyorum(borular güneş ışığı görmediği sürece) hatta Amerika daki kullanılan bakır boru sisteminden bizim sistemimiz daha sağlıklı ama bizdeki içme suyun daki sorun genellikle içme su kaynaklarına eski kanalizasyon sistemlerindeki suların karışması olarak görüyorum ama çözümü var ama niye çözsünler buda ayrı tartışılır(Eğer istenirse İstanbulun çeşmelerinden sağlıklı ve içilebilir tadda suyu içeceğimizdem eminim ama yapılır mı, bence yapmazlar)

Birde Türkiye'de de bazı şehirlerde kullanılmış, kıbrısta da çokça gördüğüm Asbestli beton borular var ki, bu borular mukavemeti çok iyi ama kansere yol açan borulardır umarım Amerika'da bu borular kullanılmıyordur, asbest gemilerde de kullanılan çok zararlı bir malzemedir neden kullanılmaya devam ediliyor anlamıyorum, zararları hakkında ⬇️
https://www.toraks.org.tr/halk/News.aspx?detail=4381

http://www.gerzegundemhaber.com/m/guncel/asbest-borular-neden-degisiyor-h2478.html

Ayrıca şehir tesisatlarında kullanılan boru tipleri ve sağlığa ne kadar zararlı olduğu hakkında bilgi edinmek istiyorsanız, burada çok güzel bir yazı var ⬇️
https://pure-h2o-learning.eu/tr/town-and-traffic-planners-3/lo-6?start=1

[MySea]

Su an icin en iyisi filtre kullanmak ve 99% e kadar temizlemek. Hem daha hesapli hemde guvenli.

[israfil]

@Muhtaradana Defalarca İski içme suyu arıtma tesislerine gitmiş biri olarak diyebilirim ki ,eğer bina bağlantınızda sorun yoksa İski'nin suyu kalitelidir. İstanbul'da, Kocaeli'de su arıtma işi çok kalitelidir. Şişelenmiş sularda genellikle PET'den yapılmaktadır. Yapılan analizlerde de PET'in insan sağlığına negatif bir etkisi şimdilik görülmemiştir. Ama şişelenmiş su markaları genelde bölgesel olup çoğu merdiven altı diyebileceğimiz tesislerdir (bizzat gitmişliğim var birçoğuna), dolumda hijyen koşullarına uyulup uyulmadığı çalışanların insafına kalmış.

[Muhtaradana]

@israfil evet Türkiye'de hazır su firmaları denetlemeye ne kadar tabiler emin değilim
Piyasada çok kaliteli bir markanın kapalı damacanasının içinde kara sinek görmüşlüğüm vardır(belki münferittir)

İstanbul özelinde su fiyatları son 3-4 yılda o kadar yükseldi ki 5 lt Pet su çok ismini bile duymadığımız marka 1,25 ten 2,50 liraya yükseldi
Damacanalar 4-6 liradan 10-14 lira fiyat bandına çıktı

İstanbulda hazır suya o kadar talep varki fiyatların yüksekte buna eklenince her gün başka firma ismi duyuyorum, nasıl bu kadar firma ortaya çıkıyor anlamıyorum, karlılık oranları çok yüksek sanırım

Ama bu merdivenaltı dolum yapanların suları ne kadar sağlıklı birkaç kaliteli su firmasının fiyatları burada yazılmış⬇️
https://linehaber.com.tr/2020-damacana-su-fiyatlari-ne-kadar-su-fiyatlari-ve-ph-degerleri-karsilastirmasi/

Acaba reseve osmosis bir su arıtma cihazı alıp kullansak ve damacanadan tamamen uzaklaşmak bizim için daha iyi mi olur

Bu cihazlardan çıkan suyun tadı daha tatlısı olduğundan sevmiyorum ama en sağlıklısı ve kontrol edilebilir sistem sanırım bu

Cihaz fiyatlarına baktım 800-2500 lira arası değişiyor, filtre fiyatlarıda servisinde ki fiyatları bilmesemde İnternette farklı siteler 4 lü filtre takımını 100-150 lira civarında satıyor

Herhalde en bilindik marka ihlas su arıtma cihazları(babam uzun süredir eski bir modelini kullanıyor)

Filtre Maliyeti servis ağı ve cihaz fiyatlarını birlikte değerlendirip bir cihaz almak en iyisi sanırım

Amerikada ise çeşme suyu genellikle içilebilir olduğu için sadece brita surahi kullanıyorlar sanırım

[israfil]

@Muhtaradana Bana kalırsa çeşme suyu içebilirsiniz, tadına alışmak için kendinize zaman verin. Su arıtma cihazı hiç kullanmadım, kartuş maliyeti Türkiye'de masraflı olabilir. Su arıtma cihazı bildiğim kadarıyla ege bölgesinde sular daha kireçli olduğu için çok yaygın kullanılıyor.

Houston için konuşursak çok fazla 500 ml'lik pet şişe kullanılıyor ,genelde evlere koli koli alınır ve tüketilir. buradaki çeşme sularının kalitesi hakkında bir bilgim yok.